✍️ نویسنده و ناظر علمی: دکتر محمد طالب‌پور
|
🔬 فوق‌تخصص جراحی لاپاراسکوپی پیشرفته
|
📅 بازبینی: مرداد ۱۴۰۵ · آخرین به‌روزرسانی: ۲۴ مرداد ۱۴۰۵

آشالازی مری: علائم و درمان جراحی

اگه مدتیه احساس می‌کنید غذا (چه جامد چه مایع) تو گلوتون گیر می‌کنه و برمی‌گرده، ممکنه فکر کنید ریفلاکس معدهست — ولی این می‌تونه علامت یه بیماری نادرتر و جدی‌تر به اسم آشالازی مری هم باشه. این صفحه توضیح می‌ده این بیماری چیه، چطور تشخیص داده می‌شه، و چرا جراحی معمولاً بهترین راه‌حلشه.

بررسی و تشخیص آشالازی مری توسط جراح متخصص
مانومتری مری دقیق‌ترین روش تشخیص آشالازی و تعیین نوع دقیق آن است منبع تصویر: آرشیو تصویری کلینیک ساین‌طب


آشالازی مری چیست؟

آشالازی یه اختلال حرکتی نادر مریه که در اون اسفنکتر پایینی مری به‌درستی شل نمی‌شه و حرکات طبیعی مری هم از بین می‌ره، در نتیجه غذا به‌سختی وارد معده می‌شه. این بیماری نسبتاً نادره — بروزش حدود ۱ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر در ساله — و بیشتر بین سنین ۲۰ تا ۴۰ سال ظاهر می‌شه.


علائم آشالازی مری چیست؟

شایع‌ترین علائم شامل مشکل بلع غذای جامد و مایعات، برگشت غذای هضم‌نشده، درد قفسه سینه، و کاهش وزنه. نکته‌ی مهم اینه که این علائم اغلب به‌کندی پیشرفت می‌کنن و خیلی وقت‌ها ابتدا با ریفلاکس معده اشتباه گرفته می‌شن — یه تفاوت کلیدی اینه که تو آشالازی، مشکل بلع مایعات هم وجود داره، نه فقط غذای جامد.


آشالازی مری چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص معمولاً با ترکیبی از مانومتری مری (اندازه‌گیری فشار و حرکات مری)، عکس‌برداری با ماده‌ی حاجب (بلع باریم)، و آندوسکوپی (برای رد کردن سرطان یا التهاب) انجام می‌شه. مانومتری دقیق‌ترین ابزار برای تشخیص قطعیه.


بهترین روش درمان آشالازی مری چیست؟

میوتومی لاپاراسکوپی هلر همراه با فاندوپلیکاسیون جزئی، استاندارد طلایی درمان جراحی آشالازیه و در حدود ۹۰٪ بیماران نتایج خوب تا عالی ایجاد می‌کنه. در این جراحی، لایه‌ی عضلانی اسفنکتر پایینی مری برش داده می‌شه تا غذا راحت‌تر عبور کنه؛ فاندوپلیکاسیون جزئی (مشابه روشی که در جراحی ریفلاکس معده استفاده می‌شه) هم هم‌زمان انجام می‌شه تا از بروز ریفلاکس بعد از عمل جلوگیری بشه.

جراحی میوتومی هلر برای درمان آشالازی مری
میوتومی لاپاراسکوپی هلر تقریباً همیشه با فاندوپلیکاسیون جزئی همراه است منبع تصویر: آرشیو تصویری کلینیک ساین‌طب
💡 نکته علمی

دو گزینه‌ی دیگه هم وجود داره: دیلاتاسیون بادی آندوسکوپیک (کم‌تهاجم‌تر ولی نرخ شکست بالاتر، حدود ۲۰-۲۵٪) و میوتومی آندوسکوپیک از راه دهان (POEM) که نتایج مشابه میوتومی هلر داره ولی نرخ بروز ریفلاکس بعدش بیشتره. انتخاب روش باید بر اساس نوع و شدت آشالازی (که در مانومتری مشخص می‌شه) و شرایط بیمار باشه.


آیا آشالازی مری ممکن است بعد از جراحی برگردد؟

بله، در ۱۰ تا ۲۰٪ بیماران بعد از میوتومی هلر، علائم ممکنه طی سال‌های بعد بازگرده — که این نرخ نسبت به دیلاتاسیون بادی (۲۰ تا ۲۵٪ شکست) پایین‌تره. بیمارانی که در مرحله‌ی پیشرفته‌تر بیماری (مری بسیار گشادشده) جراحی می‌شن، نرخ موفقیت کمی پایین‌تری دارن (حدود ۷۶٪ در برابر ۸۸٪ در مراحل اولیه).

🏥 تجربه بالینی دکتر طالب‌پور

یه نکته‌ی مهم که همیشه به بیمارها می‌گم: هرچی زودتر آشالازی تشخیص داده بشه و جراحی انجام بشه، نتیجه بهتره. بیمارهایی که سال‌ها با علائم خفیف زندگی می‌کنن و مری‌شون به‌تدریج بیشتر گشاد می‌شه، بعداً نتیجه‌ی جراحی‌شون به‌طور محسوسی ضعیف‌تره. برای همینه که مشکل بلع مداوم رو هیچ‌وقت نباید نادیده گرفت.

می‌خواهید بدانید علت مشکل بلع شما آشالازی است یا نه؟

در مشاوره‌ی تخصصی، با بررسی دقیق علائم و در صورت نیاز مانومتری، تشخیص قطعی داده می‌شود


سوالات متداول درباره آشالازی مری

آشالازی مری چیست؟
آشالازی یک اختلال حرکتی نادر مری است که در آن اسفنکتر پایینی مری به‌درستی شل نمی‌شود و حرکات طبیعی مری هم از بین می‌رود، در نتیجه غذا به‌سختی وارد معده می‌شود. این بیماری نادر است و بروز آن حدود ۱ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال تخمین زده می‌شود.
علائم آشالازی مری چیست؟
شایع‌ترین علائم شامل مشکل بلع غذای جامد و مایعات، برگشت غذای هضم‌نشده، درد قفسه سینه، و کاهش وزن است. این علائم اغلب به‌کندی پیشرفت می‌کنند و ممکن است ابتدا با ریفلاکس معده اشتباه گرفته شوند.
بهترین روش درمان آشالازی مری چیست؟
میوتومی لاپاراسکوپی هلر همراه با فاندوپلیکاسیون جزئی، استاندارد طلایی درمان جراحی آشالازی است و در حدود ۹۰ درصد بیماران نتایج خوب تا عالی ایجاد می‌کند. دیلاتاسیون بادی آندوسکوپیک و میوتومی آندوسکوپیک از راه دهان (POEM) هم گزینه‌های جایگزین هستند.
آیا آشالازی مری ممکن است بعد از جراحی برگردد؟
بله، در ۱۰ تا ۲۰ درصد بیماران بعد از میوتومی هلر، علائم ممکن است طی سال‌های بعد بازگردد که این نرخ نسبت به دیلاتاسیون بادی (۲۰ تا ۲۵ درصد شکست) پایین‌تر است. پیگیری منظم بعد از عمل برای تشخیص زودهنگام این موارد اهمیت دارد.